Diabetes en mondgezondheid: De rol van paro-preventieassistent en tips voor goede zorgverlening

Wanneer een diabetespatiënt bij jou in de stoel plaatsneemt is het belangrijk om meer achtergrond te hebben over deze ziekte en jouw rol als paro-preventieassistent hierin. 

De ziekte diabetes mellitus begint vaak langzaam en klachten vallen niet zo erg op. Mensen kunnen daarom lang met diabetes rondlopen zonder dat ze het weten. Diabetes mellitus (suikerziekte) is een stofwisselingsziekte waarbij de bloedsuikerspiegel niet op peil blijft. 

Te veel bloedsuiker is ongezond en beschadigt op termijn onder andere; de ogen, nieren, bloedvaten en ook de mond. Het verband tussen diabetes en mondontstekingen is dat diabetici vatbaarder zijn voor ontstekingen, ook in de mond, die lastiger genezen. Ook ontstekingen in de mond, zoals  gingivitis en parodontitis,  genezen hierdoor minder snel. Daarnaast is het zo dat het voor diabetici met parodontitis moeilijker kan zijn om de diabetes onder controle te krijgen. 

Waar moet je op letten als mondzorgverlener?
Als mondzorgverlener zie je patiënten met enige regelmaat en zijn veranderingen duidelijk zichtbaar. Het is belangrijk dat je deze veranderingen ook bespreekt. Het bespreekbaar maken van de levensstijl en het poetsgedrag is daarom van grote waarde. 

5 vragen
De 5 vragen die je moet stellen wanneer je verandering opmerkt en wil kijken of dit mogelijk te maken kan hebben met diabetes zijn; 

1. Ervaart u vaak een droge mond?
2. Heeft u vaak bloedend tandvlees?
3. Zijn er de laatste tijd vaak zere plekjes in de mond?
4. Hoe vaak poetst u uw tanden?
5. Hoeveel eet- en drinkmomenten heeft u op een dag? Is dit veranderd in de laatste periode?

Veranderingen in het poetsgedrag of veranderingen in de eetmomenten kunnen ook van invloed zijn op de mondgezondheid en kunnen los staan van diabetes.

Conclusies over de relatie tussen parodontitis en diabetes: 

• Parodontitis komt 2 à 3x vaker voor bij diabetes (20-30%)
• Diabeten zijn vaker (partieel) edentaat 
• Tijdstip diagnose diabetes mellitus en kwaliteit zelfzorg is geassocieerd met de ernst van parodontitis
• Parodontitis is geassocieerd met andere diabetescomplicaties
• Parodontitis is ernstiger bij patiënten met slecht ingestelde diabetes 
• Bij patiënten met slecht ingestelde bloedsuikerwaarden slaat de behandeling veel minder goed aan 
• Verbetering van metabole regulatie leidt tot minder parodontale ontsteking.

Tweerichtingsverkeer
Wanneer iemand diabetes mellitus heeft is er sprake van tweerichtingsverkeer: voorkomen en behandelen. Het voorkomen en behandelen van gingivitis en parodontitis kan helpen bij het onder controle krijgen van de bloedglucosewaarden. Door de behandeling van parodontitis, waarbij een goede mondhygiëne essentieel is, vermindert de ontsteking. Hierdoor neemt de insulinebehoefte af en dit levert bij mensen met diabetes een verbetering van de bloedglucosewaarden op. 

Gingivitis en parodontitis zijn veel voorkomende mondproblemen bij diabetespatiënten. Andere problemen die vaak voorkomen zijn xerostomie (droge mond) als gevolg van hoge bloedglucosewaarden of het gebruik van medicijnen, schimmelinfecties in de mond door de verminderde afweer, cariës door minder speeksel of hogere suikerconcentraties van het speeksel.

Voorlichting
Als paro preventieassistent speel je daarom een belangrijke rol in het geven van goede poetsinstructie, voorlichting en lifestyle adviezen. Veranderingen die optreden overleg je met de mondhygiëniste of tandarts en gezamenlijk kun je een goed plan maken om de patiënt zo goed mogelijk (op weg) te helpen naar een goede mondgezondheid en behoud van zijn/haar gebit.

We willen je graag nog een aantal tips meegeven die waardevol zijn als het gaat om een goede poetsinstructie, voorlichting en lifestyle adviezen ter preventie van tandheelkundige problemen bij diabetespatiënten.

• Vergroot je kennis over diabetes: Het is belangrijk om een goed begrip te hebben van diabetes mellitus en de mogelijke gevolgen ervan voor de mondgezondheid. Zorg ervoor dat je op de hoogte bent van de symptomen, risicofactoren en mogelijke complicaties van diabetes.
• Stel de juiste vragen: Gebruik de vijf vragen die in het artikel worden genoemd om mogelijke veranderingen in de mondgezondheid van de patiënt te identificeren. Deze vragen kunnen helpen om te bepalen of er een verband is tussen de mondgezondheid en diabetes.
• Bespreek veranderingen: Als mondzorgverlener zie je patiënten regelmatig, dus het is belangrijk om veranderingen in de mondgezondheid te bespreken en te benoemen. Maak de levensstijl en het poetsgedrag van de patiënt bespreekbaar en identificeer eventuele gebieden die verbeterd kunnen worden.
• Geef goede poetsinstructie aan diabetici: Als paro-preventieassistent speel je een belangrijke rol in het geven van goede poetsinstructies. Zorg ervoor dat je de patiënt effectieve poetsmethoden aanleert en adviseer over de juiste mondverzorgingsproducten die geschikt zijn voor diabetespatiënten. 
• Geef voorlichting en lifestyle adviezen: Naast poetsinstructies kun je waardevolle voorlichting en advies geven over lifestyle factoren die van invloed kunnen zijn op de mondgezondheid van diabetespatiënten . Moedig de patiënt aan om gezonde eetgewoonten te ontwikkelen, zoals het verminderen van suikerinname of stoppen met roken en benadruk het belang van regelmatige lichaamsbeweging.
• Wees ondersteunend en positief: Het is belangrijk om de patiënt te ondersteunen en aan te moedigen bij het verbeteren van hun mondgezondheid. Focus op wat goed gaat en geef advies op basis van de waarneming van de patiënt. Vermijd kritiek en creëer een positieve en ondersteunende omgeving.
• Werk samen met andere zorgverleners: overleg regelmatig met de mondhygiënist en andere zorgverleners die betrokken zijn bij de zorg voor diabetespatiënten. Signaleer op tijd wanneer de veranderingen in de mond en aan het gebit aanwezig zijn. Samen kunnen jullie een behandelplan opstellen en de patiënt zo goed mogelijk begeleiden naar een goede mondgezondheid.

Onthoud dat elke patiënt uniek is en individuele zorg en aandacht nodig heeft. Pas de tips aan op basis van de specifieke behoeften en omstandigheden van elke diabetespatiënt die je behandelt.

Wil je ook aan de slag als paro-preventieassistent? Op 7 oktober start de cursus voor paro-preventieassistent waar nog een enkel plekje voor beschikbaar is.

Bekijk hier alle in en outs. >> paro-opleiding

Wanneer een diabetespatiënt bij jou in de stoel plaatsneemt is het belangrijk om meer achtergrond te hebben over deze ziekte en jouw rol als paro-preventieassistent hierin.