Wanneer wel en wanneer geen röntgenfoto?

Heb jij Mevrouw Pietersen al ontmoet? Een vrouw van 42, ze heeft uitdagend werk, 2 kinderen in de schoolgaande leeftijd en een leuke man. Ze belt; ze heeft de hele nacht al pijn.

Als assistente zie je een lichte zwelling zitten ter plaatse van de 26, waardoor er sprake kan zijn van een ontsteking aan de wortel. Om zeker te zijn dat de ontsteking van de desbetreffende kies afkomt, dient na overleg met de tandarts een röntgenfoto gemaakt te worden.

• Hoe is bij jullie de taakdelegatie in de praktijk? Is er veel overleg over het maken van een röntgenfoto? Mag de assistente dit zelfstandig doen? 

Wanneer je het röntgenapparaat klaarmaakt, verschiet ze van kleur. Inge heeft net ontdekt dat ze zwanger is. Ze is nog niet bij de verloskundige geweest, dus ze weet niet hoelang ze zwanger is. Kan er een röntgenfoto gemaakt worden?

• Is de anamnese compleet?

Het lijkt zo vanzelfsprekend even een foto maken. Voor ons als medewerkers wordt er gekeken naar alle veiligheidsvoorschriften en voor de patiënten ben je altijd bezig om een goede afweging te maken. In deze casus weegt het belang van de prille zwangerschap zeker mee en moet er de vraag gesteld worden: ‘is de gewenste informatie ook op andere wijze te verkrijgen?’.

• Rechtvaardiging: Zijn alle keuzes die gemaakt zijn te verantwoorden?

Het is gerechtvaardigd om een röntgenfoto te maken als de patiënt voordeel heeft van de foto.  Maar heeft deze mevrouw Pietersen er voordeel aan? Bij een zwangere patiënt is het van belang om de volgende richtlijnen te weten en na te leven:

Het maken van een röntgenfoto bij de tandarts tijdens de zwangerschap is veilig. Dit omdat wij alleen röntgenfoto`s maken van het gebit of de kaak. De straling is zeer gering en komt niet in de buurt van de vrucht. Toch maken we alleen foto`s indien dit strikt noodzakelijk is. Wanneer het gaat om bijvoorbeeld psychologische redenen en het verder niet direct nodig is, kun je het beter uitstellen tot na de zwangerschap.

• Praktische vaardigheden: Belangrijk is om altijd goed klinisch onderzoek te doen voordat je een röntgenfoto maakt, zodat de foto echt de aanvullende stap is.

Een uitgebreid onderzoek helpt om te zien of je het maken van een foto kunt voorkomen:

1. Analyseer waar de klacht zit en wat de aard van de klacht is. Dit kun je doen door, b.v. warm/koud gevoelig, de zoet- en of drukgevoelig te testen en te vragen of het een kloppende pijn is. Met de juiste informatie kun je vaak een diagnose stellen.
2. Warm/koud/druk/zoet gevoelig kunnen symptomen zijn van een caviteit of een losse vulling.
3. Warm/drukgevoelig en kloppende pijn kan wijzen op een ontsteking aan de wortel, als er alleen druk en kloppende pijn is kan het ook een tandvlees ontsteking zijn.
4. Door verschillende testen te doen op de elementen in het desbetreffende gebied kun je erachter komen om welk element het gaat.

Door de combinatie van klinisch onderzoek en een röntgenfoto was duidelijk dat  mevrouw een ontsteking had aan element 26. Door de gemaakte foto is een goede wortelkanaalbehandeling gestart. Mevr Pieterse heeft hierna geen extra medicatie meer nodig gehad. De eindfoto van de behandeling hebben we uitgesteld tot na de zwangerschap, omdat deze op dit moment niet noodzakelijk was.

Benieuwd naar meer..?

De fysieke Cursus (herhaling) Röntgen gaat 18 november 2022 van start en is zowel voor tandartsassistenten als mondhygiënisten.